على اكبر دهخدا
1142
امثال و حكم ( فارسى )
فريدون نهد سر ببالين خواب * بدانگه كه اژدر بود در طناب ( . . . خورد شاه كيخسرو آنگاه مى * كه برد ز تركان بىباك پى . ) مرحوم اديب . فريضه چون آمد نافله برخاست . اشاره : خدايگان جهان مر نماز نافله را * بجاى ماند و ببست از پى فريضه ازار . ابو حنيفهء اسكافى . رجوع به : تيمم باطل است آنجا كه . . . ، شود . فريفتهتر از آن كسى نبود كه يافته بنايافته دهد . نوشيروان . قابوسنامه . فزون آمد از رنگ گل رنج خار * ( چنين پروراند همى روزگار . . . ) فردوسى . رجوع به : اندر پى هر خنده دو صد گريه . . . ، شود . فزونتر بود مستى مال و جاه * ز مستى مىاى برخ رشك ماه . مرحوم اديب . فزونت رنج رسد چون به برترى كوشى * كه ماندهتر شوى آنگه كه برشوى به فراز . مسعود سعد . فزون زان ستم نيست بر رادمرد * كه درد از فرومايه بايدش خورد . اسدى . فزون كردار چه سفر رود مرد * همان پختگى به بود سود مرد بكان كندن ار دست تو گشت ريش * مخور غم كه سود از زيان است بيش . امير خسرو . نظير : هر ضررى عقلى زياد مىكند . رجوع به : سفر مربى مرد است . . . ، شود . فزونى نجست آنكه بودش خرد * ( . . . بد و نيك بر ما همى بگذرد . ) فردوسى . فسافر ففى الاسفار خمس فوائد * ( تغرب عن الاوطان فى طلب العلى . . . تفرج هم و اكتساب معيشة و علم و آداب و صحبة ماجد . ) منسوب بعلى عليه السلام . نظير : سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ . قرآن كريم . سورهء 29 . آيهء 19 . السفر وسيلة الظفر . رجوع به : سفر مربى مرد است . . . ، شود . فسانه باك ندارد ز نامحال و محال . ( بشعر ياد كند روزگار برمكيان * دقيقى آنگه كاشفته شد بر او احوال سحاق ابن براهيم را چه بهره رسيد * ز فضل برمك و آن شعر قافيه بر دال بيك دو بيت ندانم چه داد فضل به دو * . . . مرا دو بيت « 1 » بفرمود شهريار جهان * بر آن صنوبر عنبر عذار مشكين خال دو بدره زر بفرستاد دو هزار تمام * برغم حاسد و تيمار بدسگال نكال . ) عنصرى . فسانهء شولم . گمان ميكنم اشاره بقصهء كليله و دمنه باشد . تمثل :
--> ( 1 ) شايد مراد از دو بيت رباعى معروف : گر عيب سر زلف بت از كاستن است . . . الخ ، باشد .